"Książka to przyjaciel, który nigdy nie zdradzi" - Jaques Velle des Bavveaux

O nas

Pierwsze wzmianki, w dostępnych nam źródłach, informują o księgozbiorach szkolnych już w 1923 r., a publiczne udostępnianie zbiorów notowane jest w 1929 r. Kierownikiem takiej biblioteki – księgozbiór wypożyczony z Sądu Grodzkiego – był Rudolf Bautsch. Ponieważ w Białobrzegach w okresie międzywojennym działała Macierz Szkolna, prawdopodobnie w ramach swojej działalności prowadziła czytelnię lub inną formę publicznego udostępniania książek. Również przy straży powstałej w 1911 r. notowany jest księgozbiór składający się głównie z materiałów repertuarowych, który nie był udostępniany publicznie. Ponadto już w 1936 r. uruchomiono bibliotekę gminną, której 6 kompletów książek (1000 vol.) zostały przydzielone szkołom w 6 gminach do publicznego udostępniania dzieciom i młodzieży. Natomiast historia istniejącej obecnie Biblioteki Publicznej zaczyna się już w 1945 r., kiedy to w szkole podstawowej prace związane z organizowaniem biblioteki gminnej oraz funkcję bibliotekarza gminnego powierzono nauczycielce pani Genowefie Pytko.

Ale formalnie, pierwsze 350 vol. przekazanych prze Powiatową Bibliotekę Publiczną w Radomiu zostało zainwentaryzowane w listopadzie 1947 r. i ostatecznie ten rok przyjmujemy jako datę powstania Biblioteki Publicznej w Białobrzegach. W momencie tworzenia się dysponowała ok. 420 vol. i działała w szkole, początkowo przy świetlicy, a później w osobnej sali. Pierwszym jej kierownikiem do 1951 r. była Maria Piotrowska. I np. w 1949 r. na ogólną liczbę ludności gminy 6150, z biblioteki i punktów bibliotecznych korzystało 434 czytelników tj. ok. 7%. W 1951 r. kierownikiem zostaje Henryka Krysa, która udostępniała księgozbiór 4 razy w tygodniu po 8 godz. dziennie. W 1954 r. w związku z reformą administracyjną, następuje zmiana nazwy z gminnej na Gromadzką Bibliotekę Publiczną, posiadającą ponad 3600 książek. Z chwilą powstania powiatu białobrzeskiego  w 1956 r zmienił się zasięg działania biblioteki i zaczęła sprawować opiekę merytoryczną nad 10 gromadzkimi bibliotekami a kierownikiem jej został Artur Hulka. Oczywiście z prozaicznych jak zwykle bywa, powodów (brak odpowiedniego lokalu i wyposażenia) nie było mowy o właściwej pracy z czytelnikiem, czy pracy instruktorskiej. Organizowanie co kwartał seminariów, było w  tych czasach cenna formą dokształcania bibliotekarzy z terenu. Duży wkład w ten pierwszy okres tworzenia i ożywienia działalności biblioteki, wnieśli ówcześni kierownicy: wspomniana już Henryka Krysa i Artur Hulka oraz Marta Martula, która pracowała najpierw jako instruktor, a od 1957 r. kierownika biblioteki. W tym czasie (1958 r.) biblioteka czynna była 3 razy tygodniowo a najczęściej stosowanymi formami były wystawki i wieczory bajek. W 1960 r. biblioteka posiadała ok. 10 000 książek z których korzystało ponad 800 czytelników a obsługiwała teren 15 bibliotek gromadzkich. Działalnością biblioteki oprócz kierownika kierowało 2 instruktorów: Antoni Kuszyński i Barbara Łukasiak a w wypożyczalni Helena Uszacka. W 1961 r. na etacie woźnej została zatrudniona Krystyna Różycka, która pracowała w bibliotece do 1982 r.

Od początku 1962 r. na stanowisko kierownika powołano Helenę Uszacką z wyższym wykształceniem humanistycznym i przygotowaniem bibliotekarskim, która sprawowała te funkcję do momentu przejścia na emeryturę w 1977 r. Oczywiście w tym początkowym okresie działalności biblioteki zwrócono szczególną uwagę na dokształcanie pracowników jak i na poprawę warunków lokalowych w Białobrzegach jak i terenie. Baza lokalowa biblioteki zostaje powiększona do 4 pomieszczeń w 2 lokalach: przy ul. Krakowskiej 43  - czytelnia i administracja, oraz po drugiej stronie ulicy w budynku Miejskiej Rady -  wypożyczalnia. Kadra biblioteki to: dyrektor Helena Uszacka, instruktorzy – Bronisława Słonecka - Olszewska i Barbara Łukasiak, pracownik czytelni – Marta Martula, a wypożyczalni Kazimierz Grodecki.

W celu popularyzacji czytelnictwa biblioteka prowadziła różne formy pracy: a m.in. lekcje biblioteczne, odczyty, konkursy, wystawki i gazetki a także spotkania autorskie. I tak w 1964 r. zostaje zanotowane pierwsze spotkanie autorskie, z Seweryną Szmaglewską. Zmienia się też kadra biblioteki. W 1965 r. instruktorem została Apolonia Pytko (w miejsce Barbary Łukasiak), a od 1966 r. na jej miejsce jest zatrudniona Janina Bednarska – Ćwikła. W 1967 r. pracę w wypożyczalni książek rozpoczęła Halina Krzysztoszek – Matysiak. Czytelnictwo z każdym rokiem wzrastało, księgozbiory zwiększały się, a trudna sytuacja lokalowa była nadal problemem numer jeden. Ale w 1973 r. udało się przenieść do lokalu budynku straży wypożyczalnię książek dla dorosłych, a obok w maleńkim pomieszczeniu utworzyć oddział dla dzieci, którym od 1974 kieruje Leokadia Kacprzak a w czytelni rozpoczyna pracę Zofia Konkowicz. W tym czasie w bibliotece jest zatrudnionych 7 osób, w tym jedna na ryczałcie.

W 1975 r. w związku z likwidacją powiatów, biblioteka zmieniała nazwę na Oddział Terenowy WBP, ale zakres jej działania i obowiązków nie uległ zmianie. Od początku 1978 r., który był Rokiem Bibliotek i Czytelnictwa (UNESCO),oddziałem dla dzieci kieruje Danuta Szott a praca dyrektor biblioteki Heleny Uszackiej, zostaje wyróżniona Złotym Krzyżem Zasługi. Po trzydziestoletniej działalności w 1977r. biblioteka dysponowała 15 440 książkami z których korzystało  ok. 500 czytelników. Oddziałem dla dzieci kierowała Maria Bubek a dyrektor Helena Uszacka z końcem roku przeszła na emeryturę. Kończy się też funkcjonowanie biblioteki jako Oddziału obejmującego zakresem swojego działania 6 gmin z 20 placówkami bibliotecznymi.

Od początku 1978 r. dyrektorem biblioteki zostaje Krystyna Kucharczyk w wykształceniem polonistycznym. W oddziale dla dzieci pracę rozpoczyna Maria Ptasińska, a biuro i dział instrukcyjno-metodyczny przeniesiony został tylko na rok do nowego lokalu (agronomówka) na ul. 22 Lipca. W roku tym, biblioteka otrzymuje też swój znak firmowy – ekslibris opracowany przez radomskiego artystę plastyka Janusza Popławskiego z Radomia. W następnym roku czytelnia i administracja przeniesione zostały do wynajętych pomieszczeń przy ul. Krokowskiej 6. Biblioteka swoją działalność oprócz cyklicznych imprez (np. Krajobrazy Kultury Ziemi Radomskiej) i stałych form pracy, podkreśla opracowaniem i wydaniem informatora o bibliotece. Mimo, że aktywność biblioteki nie maleje i nadal sprawuje funkcję ponadgminną, pracę wszystkich bibliotek utrudnia coraz cięższa sytuacja polityczno-gospodarcza (stan wojenny 1981 r), która zresztą we wszystkich okresach dziejowych miała decydujący wpływ na kondycję i działalność bibliotek.

W 1982 r. pracą czytelni kierowała Bożena Malik a Elżbieta Krzysztoszek objęła funkcję woźnej. Sfinalizowane zostało dokształcanie pracowników w ramach kursu „Informacyjno-bibliograficznego” zorganizowanego przez bibliotekę pod patronatem Towarzystwa Wiedzy Powszechnej. W maju 1983 r. dyrektorem biblioteki została pracująca w niej od 1966 r. jako instruktor – Janina Ćwikła, a biblioteka oprócz stosowanych wcześniej form pracy, włącza  się w działalność Towarzystwa Wiedzy Powszechnej, Towarzystwa Przyjaciół Dzieci, Komitetu Przeciwalkoholowego, zbierając przy tym po drodze dyplomy, odznaki, nagrody za dobrą działalność. Stan kadrowy biblioteki przedstawia się następująco: dyrektor – Janina Ćwikła, instruktor- Teresa Skrzyńska, Bronisława Olszewska, wypożyczalnia dla dorosłych – Halina Matysiak, oddział dla dzieci – Maria Ptasińska, czytelnia – Zuzanna Łubińska, dział gromadzenia i opracowywania zbirów – Anna Molak, woźna – Elżbieta Krzysztoszek. Dyrektor Janina Ćwikła otrzymała w tym roku medal „Za zasługi dla Województwa Radomskiego”, a Halina Matysiak pracownik wypożyczalni, zajęła I miejsce w województwie w konkursie czytelniczym „Kalendarium pamięci”.

W 1984 r. otwarto nową filię w Turnie, oprócz dwóch już istniejących w Suchej i Szczytach, która po dwuletniej działalności  została zawieszona, a za trzy lata zlikwidowana. W bibliotece znowu nastąpiły zmiany kadrowe: Małgorzata Banasiewicz została pracownikiem czytelni, a Teresa Górka zostaje zatrudniona do w/w filii i do pomocy w wypożyczalni książek dla dorosłych. Dyrektor Janina Ćwikła i była dyrektor Helena Uszacka zostają uhonorowane medalem 40-lecia PRL. W następnym roku w czytelni, w miejsce poprzedniego pracownika, zatrudniona została zatrudniona Marzena Grzmiel. Dyrektor Janina Ćwikła została odznaczona Złotym Krzyżem Zasługi, a instruktor Bronisława Olszewska medalem „Za zasługi dla województwa radomskiego”. W tych trudnych latach pewną innowacją w działalności bibliotek było wprowadzenie do statystyki wypożyczeń rodzinnych, prowadzonych do 1990 r., które dość znacznie zwiększyły wskaźniki ilości wypożyczeń. I tak np. w 1986 r. przy stanie księgozbioru 21 216 vol. i 1719 czytelników, zarejestrowano w ten sposób 44 258 wypożyczeń ( 1985 r. – 20 040 wypożyczeń przez 1746 czytelników). Biblioteka udostępniała też swoje zbiory poprzez 10 punktów bibliotecznych, których liczba stopniowo malała, do 2 punktów w 1988r. , aż do całkowitej ich likwidacji w 1990 r. Kadrę biblioteki w tym roku stanowiło 11 osób: dyrektor, 2 instruktorów, 3 kierowników filii bibliotecznych i pracownik fizyczny.

Od 1987 r. prowadzeniem działalności czytelni zajął się Marek Lenartowicz, który pozytywnie zaznaczy organizowanie wystaw i innych form w pracy czytelni. W tym roku Helena Uszacka (dyr. w latach 1959 – 1977) została uhonorowana Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia, Halina Matysiak Złotym Krzyżem Zasługi, natomiast Janina Ćwikła zajmuje II miejsce w województwie w konkursie na kronikę biblioteki, a w 1989 r. wraz z Bronisławą Olszewską otrzymuje odznaczenie Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich. W 1990 r. w momencie przeobrażeń ustrojowych, biblioteka znowu musi opuścić dotychczas wynajmowane pomieszczenia dla czytelni i administracji i przenieść się do niewielkiego lokalu mieszkalnego w Spółdzielni Mieszkaniowej, na ul. Rzemieślniczej. Rok ten był też dla biblioteki ważny i z innych względów. Biblioteka bierze aktywny udział w obchodach 450-lecia miasta Białobrzegi i wydaje przy tej okazji niewielką książeczkę biograficzną pt. „Nasi twórcy”. W roku tym zakończyło się też sprawowanie ponadgminnej funkcji biblioteki. Był to szczególnie ważny rok dla wszystkich bibliotek publicznych, ponieważ był ostatnim rokiem finansowania kultury z budżetu państwa poprzez Fundusz Rozwoju Kultury. Chociaż był to trudny okres  dla kultury, jeszcze były, choć niezbyt duże, ale celowe dotacje na prowadzenie działalności bibliotek. Mogła więc jeszcze biblioteka organizować spotkania z autorami czy innymi twórcami kultury i wiedzy, będące jedną z ciekawszych form działalności biblioteki.

Zpoczątkiem 1991 r. biblioteki weszły w zupełnie nową rzeczywistość. Rozpoczęły działalność jako samorządowe placówki, utrzymywane czy likwidowane przez samorządy gminne. Powodem takiej czy innej decyzji dotyczącej prowadzenia lub nie, działalności bibliotecznej, była zawsze racja pieniądza. I  w naszej bibliotece z powodu braku odpowiedniej dotacji finansowej na działalność biblioteki, przeprowadzona zostaje redukcja etatów z 11 do 5 i zawieszona działalność filii w Szczytach na 2,5 roku. Nastąpiły zmiany kadrowe. Dyrektorem Biblioteki została Zofia Elżbieta Wrzesińska  z wykształceniem wyższym bibliotekoznawczym i 22-letnim stażem kierowniczym w bibliotece gminnej w Przybyszewie. Halina Matysiak nadal kieruje pracą wypożyczalni dla dorosłych, Marek Lenartowicz - czytelni, Teresa Skrzyńska – oddziałem dla dzieci, Anna Molak – działem gromadzenia i opracowywania zbiorów. Maria Ptasińska w listopadzie odeszła na emeryturę. Filię w Suchej od 1967 r. prowadzi Stanisława Duranc. Z ograniczoną do minimum ilością pracowników i środków finansowych na działalność, rozpoczyna się nowy okres w dziejach pracy biblioteki. Sytuacja ta wymusiła na bibliotece wprowadzenie działalności gospodarczej z której dochody pozwoliły na zaspokojenie podstawowych wydatków związanych z działalnością biblioteki. Biblioteka jako jedna z pierwszych w województwie wprowadziła wypożyczanie filmów video, rozpoczęła prowadzenie kursów języków obcych, zorganizowała festyn z loterią fantową.  W styczniu 1992 r. biblioteka przeprowadziła się do własnych pomieszczeń w budynku przy ul. Kościelnej 31. Pierwszy raz, wszystkie działy biblioteki znalazły się w jednym budynku będącym własnością miasta. Początkowo biblioteka dysponuje pow. 160 m2, urządza się jak w danej chwili może – za własne, zarobione pieniądze, pomysły i duży wysiłek fizyczny. Każdy dział biblioteki wyposażony został meble o innej kolorystyce. W końcu 1997 r. biblioteka zajmuje na parterze budynku estetyczne i funkcjonalnie urządzone pomieszczenia o łącznej powierzchni 250 m2 . Znajduje się tu: wypożyczalnia dla dorosłych i młodzieży (wyposażenie biało-ciemnoniebieskie), czytelnia książek i prasy (wyposażenie szaro-czarne), oddział dla dzieci (wyposażenie czerwono – żółte), i administracja. Organizowane były różnorodne, budzące duże zainteresowanie wystawy: malarskie, przyrodnicze, historyczne, literackie i in. połączone z cyklem lekcji fakultatywnych i imprezami towarzyszącymi, spotkania i imprezy literacko-muzyczne. W 1992 r. została zorganizowana przy bibliotece nieformalna Grupa Literacka, zrzeszająca miejscowych twórców. Oprócz tego w 1993 r. wprowadzono do działalności biblioteki: Regionalne Centrum Informacji Ekologicznej, trzyetapową Białobrzeską Olimpiadę Wiedzy o Kulturze dla młodzieży szkół średnich, coroczny bal dla najaktywniejszych czytelników oddziału dla dzieci.

W 1994 r. biblioteka wzięła udział w ogólnopolskim konkursie Fundacji Małych Ojczyzn. Dyrektor Zofia Elżbieta Wrzesińska opracowała program pt. „Biblioteka Rodzinna”, który na 136 nadesłanych prac znalazł się w grupie 27 najwyżej ocenionych. Ponadto od połowy 1991 r. w „Gazecie Białobrzeskiej”, biblioteka systematycznie publikuje felietony i informacje przekazujące treści edukacyjno-kulturalne oraz dotyczące działalności biblioteki. I tak jak w poprzednich okresach, działalność biblioteki jest nadal, coraz bardziej pozytywnie postrzegana nie tylko we własnym środowisku i w skali województwa, ale jest zauważana poza jego granicami, o czym świadczą m.in. dary książkowe z listem pochwalnym od Min. Kult. i Sz. w 1993 r., dar Biblioteki Narodowej w postaci programu komputerowego, listy, dyplomy i nagrody od władz wojewódzkich ( Wojewódzka  Biblioteka Publiczna i Urząd Wojewódzki) dla pracowników i burmistrza. Przy stanie księgozbioru ok. 22,5 tys. vol., przeciętnie w tych latach, korzystało z niego ok. 1500 czytelników, którzy wypożyczali pon. 36 tys. książek rocznie, odwiedzając biblioteką ok. 20 tys. razy w roku.

W 1997 r. biblioteka obchodziła jubileusz 50-lecia swojej działalności. We wrześniu na sesji Rady Miasta i Gminy poświęconej kulturze, wszyscy obecni zostali zapoznani z 50-letnią  historią biblioteki, a w październiku zorganizowano w bibliotece biesiadę biblioteczną dla przyjaciół biblioteki. Z okazji jubileuszu opracowano „Kalendarium Biblioteki”.Pięćdziesiąt lat minęło i w kolejnym etapie działalności biblioteka realizuje swoją misję upowszechniania wartości edukacyjno – kulturalnych, także poprzez organizowanie wystaw, które cieszą się coraz większym zainteresowaniem w naszym środowisku. W monografii: Białobrzegi. Studia i szkice z dziejów miasta.( wyd. 1999 r. s. 369-375) został  zamieszczony, opracowany przez Zofię Elżbietę Wrzesińską (dyrektor biblioteki),  rys historyczny ponad pięćdziesięcioletniego okresu działalności biblioteki. W związku z nowym podziałem administracyjnym kraju i utworzeniem powiatów, we wrześniu 2000 r. między samorządami miasta i gminy i powiatu, zostaje podpisane porozumienie na mocy którego, biblioteka wykonuje zadania biblioteki powiatowej z funkcją ponadgminną dla powiatu Białobrzegi. Działalność biblioteki zostaje poszerzona o sprawowanie opieki merytorycznej nad bibliotekami publicznymi 6 gmin wchodzących w skład powiatu. Organizowane są seminaria szkoleniowe, udzielany instruktaż. Kadra biblioteki zostaje uzupełniona o stanowisko instruktora, którym zostaje Małgorzata Starczewska .

Praca bibliotekarzy jest doceniania nie tylko przez czytelników ale i władze. Teresa Skrzyńska - pracownik oddziału dla dzieci w 1998 r., a Halina Matysiak – pracownik wypożyczalni dla dorosłych w 2002 r.; zostają  wyróżnione odznaką Zasłużony Działacz Kultury. Mimo pogłębiającego się niedostatku finansowego, systematycznie wzrasta zapotrzebowanie na usługi biblioteczne. W ciągu ostatnich pięciu lat biblioteka rejestrowała przeciętnie ok. 1700 czytelników, którzy wypożyczali ok. 40 tys. książek, na miejscu korzystając z ok. 23 tys. źródeł informacyjnych (książki i czasopisma), odwiedzając bibliotekę 26 tys. razy rocznie. W październiku 2002 r. zorganizowano w bibliotece I edycję Mazowieckich Spotkań z Książką, w czasie których biblioteka  świętowała też swoje 55 urodziny. Z dniem 31 grudnia 2002 r. Halina Matysiak, długoletni pracownik wypożyczalni przechodzi na emeryturę a od nowego roku w wypożyczalni rozpoczyna pracę Elżbieta Będzińska z wykształceniem i praktyką bibliotekarską. W 2003 r. nastąpiły kolejne zmiany kadrowe. Pracownik oddziału dla dzieci Teresa Skrzyńska i pracownik Filii Bibliotecznej w Suchej, przechodzą na emeryturę. W sierpniu w oddziale dla dzieci rozpoczyna pracę Sylwia Chojnacka-Tuzimek. W 2005 r. uchwałą Rady Miasta i Gminy nadano bibliotece statut, ustanawiający bibliotekę jako samodzielną instytucję kultury, której działalność jest prowadzona i rozliczana w oparciu o przyznane dotacje.

opracowała  Zofia Elżbieta Wrzesińska

POWRÓT NA GÓRĘ

Copyright © Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury w Białobrzegach - Biblioteka Publiczna - 2017

Design&Engine: www.kaczmarczyk.radom.pl
Ta strona używa ciasteczek (cookies) do prawidłowego działania. Brak zmiany ustawienia przeglądarki oznacza akceptację ciasteczek.